Inhoudsopgave
Door André Oerlemans
18 maart 2026 — 5 minuten lezen
Rob Wijnberg schrijft een afscheidsessay van 300 pagina's en doopt het 'Waanzinnige tijden'. Het is tegelijk een terugblik op dertien jaar De Correspondent én een pleidooi voor slow journalism in een tijdperk van de algoritmische aandachtseconomie. Maar kan het abonnementsmodel dat hij heeft gebouwd écht standhouden? En wat leert het Nederlandse marketing- en mediaprofessionals?
Drie takeaways:
- Het abonnementsmodel van De Correspondent (65.000 betalende leden, advertentievrij) bewijst dat diepgravende journalistiek kan leven zonder advertentie-inkomsten, maar het vraagt om onwrikbaar vertrouwen van de lezer
- Wijnbergs 'Waanzinnige tijden' is geen nostalgie maar een structuuranalyse: de aandachtseconomie van platforms corrumpeert niet alleen nieuws, maar ook merkvertrouwen en consumentengedrag
- Voor marketeers is De Correspondent een casestudy in community-first denken: je publiek als lid, niet als doelgroep
Het essay als spiegel
Rob Wijnberg vertrekt als hoofdredacteur van De Correspondent. Na dertien jaar. Zijn afscheid neemt de vorm aan van een essay - 'Waanzinnige tijden' - dat tegelijk dient als inleiding bij een thematische bundel van eerder gepubliceerd werk. Lars Pasveer van Villamedia schrijft in een recensie: ,,Mijn eerste gedachte toen ik hoorde over het afscheidsessay 'Waanzinnige tijden' van De Correspondent-hoofdredacteur Rob Wijnberg, was bewondering dat hij er ruim 300 pagina's aan had gewijd. Dat ligt iets anders: het essay vormt de inleiding van een thematische verzameling van eerder op De Correspondent verschenen werk."
De kern van Wijnbergs betoog: wij leven in een tijd waarin de algoritmen van grote platforms bepalen wat relevant is, wat aandacht krijgt en dus wat werkelijkheid heet te zijn. Journalistiek die zich daarnaar schikt, verliest zichzelf. De Correspondent koos de andere kant: langzamer, dieper, zonder adverteerders en zonder klikbait-prikkels.
Het model in cijfers
De Correspondent werd opgericht in 2013, na een crowdfunding-actie die binnen acht dagen 15.000 betalende leden opleverde. Inmiddels heeft het platform circa 65.000 leden die elk jaar een bedrag naar eigen inzicht betalen. Geen advertenties. Geen sponsored content. Geen clickbait-koppen gedreven door A/B-testing.
De vraag die elke media-ondernemer en marketingdirecteur zich daarbij stelt: is dit schaalbaar? Het eerlijke antwoord is genuanceerd. De Correspondent is uniek in zijn soort in Nederland. Follow the Money volgt een vergelijkbaar model maar blijft kleiner. De Amerikaanse tak (The Correspondent) werd echter al na twee jaar opgeheven in 2020 wegens te hoge acquisitiekosten. Het model werkt, maar niet overal en niet vanzelf.
Wat kunnen marketeers leren?
De Correspondent is geen journalistiek curiosum. Het is een casestudy die relevant is voor iedereen die nadenkt over bereik, vertrouwen en community in de huidige mediamarkt.
1. Leden, geen lezers. De Correspondent spreekt bewust over 'leden', niet over abonnees of doelgroep. Dat is geen semantiek — het is een fundamenteel ander contract met je publiek. Leden investeren, voelen eigenaarschap en zijn loyaler. Voor merken die nadenken over eigen media of brand communities is dit het meest onderschatte principe.
2. Slow content als differentiator. In een wereld van dagelijkse nieuwsbrieven, real-time social updates en AI-gegenereerde contentvloed is traagheid een strategische keuze geworden. Diepgang, context en tijdloze analyses onderscheiden zich van ruis. De Correspondent heeft dat vroeg ingezien.
3. Advertentievrij als merkbelofte. Geen advertenties betekent ook: geen conflicten van belang. Voor adverteerders is dat minder interessant als kanaal. Wel voor merken die nadenken over eigen publicaties of sponsored partnerships elders. De lezer is steeds sceptischer over commerciële inmenging in redactionele omgevingen.
De vraag die overblijft
Wijnbergs vertrek markeert een generatiewissel bij De Correspondent. De vraag is of het platform zijn karakter behoudt nu de oprichter vertrekt. Adjunct-hoofdredacteuren Rosan Smits en Maaike Goslinga nemen het stokje over. De institutionele identiteit van De Correspondent is altijd sterk geweest, maar identiteit is ook altijd deels persoonsgebonden.
Voor de Nederlandse mediaprofessional is 'Waanzinnige tijden' meer dan een boek over journalistiek. Het is een analyse van wat er mis is gegaan in de aandachtseconomie en een blauwdruk voor hoe onafhankelijkheid, diepgang en community een duurzaam alternatief kunnen vormen. Of dat model de komende dertien jaar even relevant blijft, hangt af van één ding: of de lezer — het lid — blijft geloven dat het de moeite waard is.
Bronnen & verder lezen:
