Inhoudsopgave
Door Frank
25 september 2026 — 7 minuten lezen
Stichting Lira, de Auteursbond en de NVJ organiseren een actie tegen Meta vanwege het ongeautoriseerde gebruik van teksten van schrijvers, journalisten en vertalers voor het trainen van AI-modellen. De organisaties eisen een gezamenlijke overeenkomst met AI-bedrijven die freelance makers een eerlijke vergoeding garandeert en controle over hun werk teruggeeft. De campagne markeert een keerpunt in de strijd tegen wat zij 'de diefstal van de eeuw' noemen.
Drie takeaways:
- AI-bedrijven zoals Meta gebruiken massaal auteursrechtelijk beschermd materiaal zonder toestemming of vergoeding via 'shadow libraries' en webscraping
- De opstand van makers dreigt het verdienmodel van AI-platforms te verstoren: zonder toegang tot kwalitatieve journalistiek verliezen chatbots hun betrouwbaarheid
- Voor marketeers betekent dit minder betrouwbare AI-output en mogelijk hogere kosten als platforms gedwongen worden licentiedeals te sluiten
Wat er vandaag gebeurt
Op 29 september verzamelen schrijvers, journalisten en vertalers bij het hoofdkantoor van Facebook Nederland in Amsterdam. De actie, georganiseerd door Stichting Lira, de Auteursbond en de NVJ, richt zich tegen Meta's gebruik van auteursrechtelijk beschermd materiaal voor het trainen van AI-modellen zoals Llama. Volgens de organisaties gaat het om 'massale diefstal van creatief werk'. Meta is daarbij niet de enige die op de korrel wordt genomen. De campagne heeft een breder doel: AI-bedrijven dwingen tot gezamenlijke afspraken waarbij makers behouden wat hun toekomt.
AI-bedrijven maken gebruik van zogenaamde 'shadow libraries': illegale verzamelingen van boeken, artikelen en andere content. Daarnaast schrapen ze actief nieuwssites en andere platforms af. Het resultaat: AI-modellen worden gevoed met het werk van professionals, zonder dat daar ook maar één cent tegenover staat. Voor freelance journalisten en schrijvers, die vaak al met krappe marges werken, is dit een existentiële bedreiging. Zoals de NVJ schrijft in zijn nieuwsbrief: je zou het inderdaad de diefstal van de eeuw kunnen noemen.
De erfzonde van Big Tech
De kern van het probleem ligt in wat NRC omschrijft als 'de erfzonde' van AI-producten: schaamteloze diefstal van intellectueel eigendom, op ongekende schaal. Arthur Gregg Sulzberger, uitgever van The New York Times, waarschuwt dat kwalitatieve journalistiek 'aan de lopende band op schaamteloze wijze wordt gepikt door techreuzen'. Dit is geen overdrijving. Onderzoek van NPO Radio 1 toont aan dat 1 op de 9 jongeren zijn nieuws primair haalt uit AI-chatbots. Tegelijkertijd nemen deze chatbots journalistieke content klakkeloos over van sites waar gedegen onderzoek achter zit.
De consequenties zijn verstrekkend. Uitgevers overwegen Google volledig te blokkeren vanwege AI-functies die artikelen weergeven zonder doorkliks naar de bron. Voor marketing- en mediaprofessionals betekent dit een fundamentele verschuiving. Als de platforms waarop campagnes draaien en waaruit doelgroepinzichten komen, gebaseerd zijn op gestolen content, hoelang blijft die data dan betrouwbaar? En belangrijker: wat gebeurt er als journalistieke bronnen de kraan dichtdraaien?
Wat makers nu eisen
De actievoerders hebben drie heldere eisen. Ten eerste: directe onderhandelingen met AI-bedrijven over gezamenlijke afspraken. Ten tweede: een eerlijke vergoeding voor het gebruik van hun werk. Ten derde: behoud van controle over hun eigen teksten.
Voor AI-bedrijven betekent dit een potentieel kostbaar probleem. Als makers collectief weigeren hun content beschikbaar te stellen, of als regelgeving hen dwingt licentiedeals te sluiten, stijgen de kosten voor het trainen van modellen exponentieel. OpenAI, Google en Meta hebben tot nu toe geprofiteerd van gratis toegang tot decennia aan menselijke creativiteit. Die tijd loopt ten einde. Villamedia signaleert dat de actie van vandaag onderdeel is van een bredere campagne tegen Big Tech, met steun van makers in heel Europa.
Impact op marketing en adverteren
Voor marketeers is de vraag niet of AI-bedrijven auteursrecht schenden, maar wat dat betekent voor hun werk. Op korte termijn lijkt er weinig aan de hand. AI-tools blijven functioneren, campagnes draaien door, insights komen binnen. Maar de fundamenten wankelen. Als chatbots geen toegang meer hebben tot actuele journalistiek, daalt de kwaliteit van hun output. Voor content creation, trendanalyse en doelgroeponderzoek is dat een probleem.
Daarnaast dreigt een kostenstijging. Als AI-platforms gedwongen worden licentiedeals te sluiten met uitgevers en makers, betalen zij dat door aan gebruikers. Gratis of goedkope AI-tools worden duurder. Volgens 360 Magazine kunnen AI-bedrijven het 'dorpsplein kapen' dankzij hun schaamteloze diefstal van intellectueel eigendom. Zodra die constructie instort, verschuift de economie van AI fundamenteel.
Er is echter ook een kans. Marketeers die nu al investeren in first-party data, eigen content en directe relaties met uitgevers, zijn minder afhankelijk van AI-platforms. Zij hebben een first-mover voordeel als de rest van de markt plotseling op zoek moet naar alternatieven. De opstand van journalisten en schrijvers is een wake-up call: bouw je strategie niet op gestolen fundamenten.
Wat nu te doen
De actie van vandaag is symbolisch, maar de beweging erachter is structureel. Tech Nieuws meldt dat grote uitgevers al overwegen Google volledig te blokkeren. Dat is geen loze dreiging. Als platforms hun businessmodel moeten aanpassen, heeft dat directe gevolgen voor iedereen die erop adverteert of data uit haalt.
Voor marketing- en mediaprofessionals zijn er drie concrete stappen. Eén: diversifieer je databronnen. Leun niet uitsluitend op AI-gegenereerde inzichten. Twee: investeer in relaties met betrouwbare contenteigenaren. Licentiedeals worden de norm, niet de uitzondering. Drie: volg de regelgeving. Europa loopt voorop in AI-wetgeving, en de uitkomst van deze strijd bepaalt wat er commercieel wel en niet kan.
De tijd dat AI-bedrijven gratis konden profiteren van andermans werk loopt af. Journalisten en schrijvers pikken het niet langer. De vraag is of marketeers en adverteerders tijdig meebewegen, of straks verrast worden door een nieuwe realiteit waarin kwalitatieve content eindelijk een prijs heeft.
Bronnen & verder lezen:
- https://www.villamedia.nl/artikel/lira-de-auteursbond-en-de-nvj-organiseren-opstand-tegen-ai-bedrijf-meta
- https://www.nrc.nl/nieuws/2026/06/12/ai-bedrijven-plunderen-al-het-creatieve-werk-van-de-beschaving-a4929581
- https://www.nporadio1.nl/nieuws/onderzoek/6ac159c2-281b-474e-b4f9-b226d63f5808/ai-steelt-journalistieke-content
- https://technieuws.nl/uitgevers-google-blokkeren/
- https://360magazine.nl/257-ai-en-journalistiek/
