Inhoudsopgave
Door Frank
13 november 2026 — 6 minuten lezen
Op het techcongres Web Summit in Lissabon zei de CEO van de Franse krant Le Monde dat deals met AI-bedrijven zoals OpenAI inmiddels een belangrijke inkomstenbron zijn. Het Financieele Dagblad meldt dat steeds meer uitgevers, van News Corp tot Axel Springer, zich noodgedwongen bij die AI-deals aansluiten. Voor Nederlandse CMO's en bureaudirecteuren is dit meer dan mediagedoe: het raakt de contentbasis waarop elk AI-antwoord, elke chatbot en straks elke brand safety-strategie rust.
Drie takeaways:
- Marktbeweging: steeds meer grote uitgevers, van Le Monde tot News Corp, sluiten licentiedeals met OpenAI omdat zelfstandig overleven zonder AI-inkomsten niet meer realistisch is
- Pitch-impact: Google's AI-antwoorden en chatbots slokken kliks en advertentie-omzet van nieuwssites op, wat de onderhandelingspositie van uitgevers verzwakt en de contentketen voor merken instabieler maakt
- Strategische les: een businessmodel dat leunt op doorklikverkeer is dood, een model gebaseerd op gelicentieerde, betaalde data-toegang wint terrein, ook buiten de journalistiek
Le Monde zet de toon: AI-deals als redmiddel
De uitspraak was ontnuchterend eerlijk. Louis Dreyfus, CEO van Le Monde Groupe, zei op Web Summit dat deals met AI-bedrijven geen strategische keuze meer zijn, maar noodzaak. "Deals met AI-bedrijven zijn voor ons een belangrijke inkomstenbron geworden. Daarnaast leveren ze een nieuwe stroom aan lezers op die ons anders nooit hadden gevonden", aldus Dreyfus. Het Financieele Dagblad meldt dat steeds meer kranten die redenering volgen: "we hebben geen keus."
Le Monde tekende in 2024 al een licentieovereenkomst met OpenAI, net als Axel Springer, Associated Press, Financial Times, Condé Nast en Vox Media. News Corp, moederbedrijf van Wall Street Journal en The Times, sloot naar verluidt een deal ter waarde van circa 250 miljoen dollar verspreid over vijf jaar. Dat klinkt riant, maar is een fractie van wat uitgevers jaarlijks mislopen aan advertentie-omzet door dalend zoekverkeer. NRC noemt het de grootste diefstal van menselijke arbeid in de geschiedenis, en tegelijk zien pershuizen zich gedwongen om met diezelfde partijen te onderhandelen. Dat is de paradox van 2026: vechten tegen techreuzen bij de rechter, en gelijktijdig tekenen bij diezelfde techreuzen om te overleven. Voor Nederlandse uitgevers als DPG Media en Mediahuisfroeit de druk om te kiezen tussen protest en pragmatisme, ook al is er vooralsnog geen publieke OpenAI-deal vanuit Nederland bevestigd.
Gratis binnengehaald, nu pas betaald
Voordat er ook maar één licentiedeal werd getekend, hadden AI-bedrijven het leeuwendeel van hun werk al gedaan. Grote taalmodellen zijn getraind op enorme hoeveelheden webtekst, waaronder miljoenen krantenartikelen die zonder toestemming of vergoeding werden gescraped via verzamelingen als Common Crawl. RTL Nieuws meldde dat Nederlandse uitgevers probeerden om twee miljoen Nederlandse nieuwsberichten alsnog uit zo'n AI-trainingsdatabase te laten verwijderen. Het probleem: bestaande modellen hebben die artikelen al verwerkt en daar verdwijnen ze nooit meer uit. De data zijn binnen, de deur is op slot.
Tegelijkertijd kelderde het verkeer naar nieuwssites doordat Google steeds vaker een kant-en-klaar AI-antwoord toont in plaats van een lijst met zoekresultaten. NRC illustreerde dit met de treinramp in Spanje: Google's AI-samenvatting vertelde het hele verhaal al, waardoor bijna niemand nog doorklikte naar de bron. Dat is geen incident maar een wereldwijd patroon. Villamedia noemt het verdienmodel van de Nederlandse journalistiek inmiddels "overleden": advertentie-inkomsten zijn in twintig jaar, gecorrigeerd voor inflatie, meer dan gehalveerd. NPO Radio 1 voegt daar een generatieaspect aan toe: een op de negen jongeren haalt nieuws tegenwoordig primair uit chatbots, niet uit kranten of nieuwssites zelf. De bron van informatie verdwijnt uit het zicht, precies op het moment dat die bron het hardst nodig is om AI-antwoorden te kunnen controleren.
Wat de nieuwe deals eigenlijk inhouden
De licentiedeals die nu gesloten worden, draaien om drie dingen: toegang tot actuele artikelen voor training en real-time antwoorden, archieftoegang voor historische context, en attributie, dus bronvermelding in AI-antwoorden. De bedragen zijn meestal vertrouwelijk, met uitzondering van News Corp.
Is dit verstandig voor uitgevers? Op korte termijn wel: het is extra omzet in een tijd dat advertentie-inkomsten wegvallen. Op lange termijn is het riskanter. Elke deal legitimeert het idee dat journalistiek vooral grondstof is voor AI-antwoorden, niet een bron op zich. En als het antwoord van de chatbot goed genoeg is, waarom zou een lezer dan nog naar de bron doorklikken? De licentie-inkomsten compenseren het omzetverlies van weggevallen verkeer zelden volledig.
De les voor marketeers: wie betaalt de bron?
Voor CMO's en bureaudirecteuren zit hier een harder vraagstuk onder: als kranten en uitgevers financieel verzwakken of verdwijnen, waar haalt AI dan straks zijn informatie vandaan? Modellen die leunen op verouderde of ongecontroleerde data worden minder betrouwbaar, en dat raakt elk merk dat via AI-antwoorden, chatbots of zoekresultaten zichtbaar wil zijn.
Drie lessen voor de praktijk. Eén: een businessmodel gebaseerd op doorklikverkeer werkt niet meer, zie de treinramp in Spanje en de dalende bezoekcijfers bij nieuwssites wereldwijd. Twee: een model gebaseerd op gelicentieerde, betaalde datatoegang wint terrein, ook buiten de journalistiek, denk aan stockfoto-bibliotheken en kennisplatformen die nu vergelijkbare AI-deals sluiten. Drie: merken en bureaus moeten eigen, gecontroleerde contentbronnen serieuzer nemen, van eigen onderzoek tot first-party data, omdat de betrouwbaarheid van extern gevonden AI-antwoorden afneemt naarmate de onderliggende journalistiek verschraalt.
Stappenplan voor deze week: breng in kaart welke contentbronnen je merk gebruikt in AI-gedreven kanalen, controleer of je eigen data en onderzoek voldoende kwaliteit hebben om als trainingsbron of referentie te dienen, en bouw een directe relatie op met minstens één betrouwbare nieuwsbron in plaats van te vertrouwen op wat een chatbot toevallig oplepelt. Wie nu niet nadenkt over de herkomst van informatie, stuurt straks blind op een AI-antwoord zonder bron.
Bronnen & verder lezen:
- https://fd.nl/bedrijfsleven/1618677/meer-kranten-sluiten-deals-met-openai-we-hebben-geen-keus
- https://www.nrc.nl/nieuws/2026/11/06/machtige-mediabedrijven-binden-de-strijd-aan-met-ai-giganten-dit-is-de-grootste-diefstal-van-menselijke-arbeid-in-de-geschiedenis-a4940534
- https://www.rtl.nl/nieuws/economie/artikel/5537135/2-miljoen-nederlandse-nieuwsberichten-verwijderd-uit-ai-database-op
- https://www.nrc.nl/nieuws/2026/10/30/het-is-zover-ai-slaat-gaten-in-het-verdienmodel-van-de-journalistiek-a4940053
- https://www.villamedia.nl/artikel/opinie-het-verdienmodel-van-de-nederlandse-journalistiek-is-overleden
- https://www.nporadio1.nl/nieuws/onderzoek/6ac159c2-281b-474e-b4f9-b226d63f5808/ai-steelt-journalistieke-content
