Inhoudsopgave
Door Frank
16 november 2026 — 12 minuten lezen
Yahoo is de eerste officiële licentienemer van het Internet Licensing Collective (ILC), een nieuw collectief betaalmodel waarmee uitgevers geld krijgen voor content die AI-zoeksystemen gebruiken. De deal, die Digiday vergelijkt met hoe Spotify royalty's verdeelt onder artiesten, geeft Yahoo's zoekproduct Scout toegang tot content van aangesloten uitgevers tegen betaling per gebruik. Voor Nederlandse uitgevers, merken en bureaus is dit de eerste concrete breuk met het ongestrafte scrapen van content door AI-bedrijven.
Drie takeaways:
- Yahoo is de eerste licentienemer van het Internet Licensing Collective en betaalt uitgevers voor content die zijn zoekproduct Scout gebruikt, in plaats van die gratis te scrapen.
- Het ILC werkt met een collectief 'Spotify-model': één pot geld, verdeeld naar gebruik, in plaats van losse onderhandelingen tussen elke uitgever en elk AI-bedrijf apart.
- Voor Nederlandse uitgevers en marketeers ontstaat een nieuwe keuze: aansluiten bij een collectief licentiemodel of zelf blijven onderhandelen met techgiganten die vooralsnog zelden betalen.
Wat is het Internet Licensing Collective precies?
Het Internet Licensing Collective, afgekort ILC, begon vorig jaar als RSL: Really Simple Licensing. Een groep technologiebedrijven en uitgevers bedacht een standaard die moest regelen wat robots.txt nooit kon afdwingen: betaling voor contentgebruik door AI-crawlers. Waar robots.txt alleen kan zeggen 'kom niet binnen', regelt RSL de voorwaarde 'je mag binnen, maar dan betaal je'. The Verge noemt het een poging om AI-bedrijven te dwingen te betalen via een collectieve licentie in plaats van losse, eenmalige deals met individuele titels.
Digiday beschrijft het treffend als een 'Spotify-achtig' model: niet elke uitgever onderhandelt apart met elk AI-bedrijf, maar iedereen levert content aan één gezamenlijke pool. De vergoeding wordt vervolgens verdeeld op basis van hoeveel en hoe een AI-dienst die content daadwerkelijk gebruikt, vergelijkbaar met hoe Spotify streams omzet in royaltybetalingen aan artiesten. Dat is fundamenteel anders dan de deals die we het afgelopen jaar zagen tussen bijvoorbeeld OpenAI en individuele uitgevers als News Corp of Axel Springer. Die waren bilateraal, vaak geheim qua bedragen en alleen toegankelijk voor de grootste spelers met onderhandelingsmacht. Het ILC-model is in theorie schaalbaar naar duizenden kleinere titels die zelf nooit een deal met Sam Altman zouden kunnen sluiten. Yahoo is nu de eerste partij die zich als betalende afnemer aan dat systeem verbindt, niet als uitgever maar als AI-bedrijf dat content nodig heeft voor zijn zoekproduct.
Waarom gebeurt dit nu?
Het afgelopen jaar escaleerde de juridische strijd tussen mediabedrijven en AI-giganten in de Verenigde Staten fors. NRC berichtte eerder al over grote mediaconcerns die front vormen tegen techbedrijven, met opvallend scherpe taal. Brent Hecht, een directeur (Director of Applied Science) bij Microsoft noemde het in een interne mail 'de grootste diefstal van menselijke arbeid in de geschiedenis'. Uirtgevers verwijten de Amerikaanse overheid de kant te kiezen van 'een handvol AI-bedrijven die biljoenen dollars waard zijn, ten koste van de talloze Amerikaanse makers wier werk ze hebben gestolen'.
Uitgevers zien hun verkeer kelderen doordat AI-zoeksystemen en chatbots antwoorden direct tonen zonder doorklik naar de bron. Het businessmodel van digitale journalistiek, gebouwd op advertentie-inkomsten per paginaweergave, staat onder directe druk. Tegelijkertijd kunnen AI-bedrijven niet zonder vers materiaal: modellen die alleen trainen op oude data verliezen relevantie, en zoekproducten die actuele informatie beloven hebben continu nieuwe content nodig. Dat schept een wederzijdse afhankelijkheid die rijp is voor een marktoplossing. Het ILC speelt daarop in door een alternatief te bieden voor zowel dure individuele rechtszaken als voor machteloos toekijken. Voor AI-bedrijven is een collectieve licentie bovendien efficiënter: één contract in plaats van honderden losse onderhandelingen. Yahoo, zelf ooit een van de grootste nieuwsportals ter wereld, begrijpt als geen ander dat contentwaarde en zoekresultaten onlosmakelijk verbonden zijn.
Wat staat er precies in de deal?
Concreet geeft de ILC-licentie Yahoo's zoekproduct Scout toegang tot content van alle uitgevers die zich bij het collectief hebben aangesloten. De betaling is gekoppeld aan hoe Scout die content daadwerkelijk gebruikt: wordt een artikel samengevat in een AI-antwoord, geciteerd, of alleen als bron vermeld? Dat gebruik bepaalt de uitkering aan de betreffende uitgever. Dit is wezenlijk anders dan de vaste jaarlijkse bedragen die techbedrijven tot nu toe betaalden in bilaterale deals. Het model is dynamischer, transparanter voor uitgevers die willen weten waarvoor ze precies betaald worden, en in potentie schaalbaarder omdat nieuwe uitgevers zich kunnen aansluiten zonder dat Yahoo opnieuw hoeft te onderhandelen.
Digiday noemt expliciet dat AI-contentlicenties tot nu toe vrijwel uitsluitend bestonden uit one-off deals tussen uitgevers en techbedrijven: Yahoo doorbreekt dat patroon als eerste. Belangrijk is ook wat er niet in de deal staat: concrete bedragen zijn niet openbaar gemaakt, en het is onduidelijk hoeveel uitgevers op dit moment daadwerkelijk zijn aangesloten bij het ILC. Dat gebrek aan transparantie over schaal en bedragen is meteen het eerste kritiekpunt dat critici aandragen: zonder zicht op de werkelijke vergoeding per uitgever is moeilijk te beoordelen of dit een eerlijke deal is of vooral een PR-moment voor Yahoo, dat de afgelopen jaren relevantie verloor in de zoekmarkt ten opzichte van Google en opkomende AI-zoekmachines als Perplexity.
De nieuwe effectiviteitsnorm: wie bepaalt de prijs van content?
De kernvraag voor elke creative director en content strateeg is: wat is nu de benchmark voor de waarde van content in een AI-gedreven wereld? Tot voor kort was die waarde impliciet: paginaweergaven, advertentie-impressies, affiliate-clicks. Het ILC introduceert een expliciete prijs per gebruik, vergelijkbaar met hoe de muziekindustrie na jaren van gratis downloaden uiteindelijk streaming-royalty's standaardiseerde. Dat roept meteen de vervolgvraag op: gaat het ILC ook deals sluiten met andere AI-bedrijven? Het antwoord ligt voor de hand, al is er nog geen tweede aangekondigde licentienemer bekend op het moment van schrijven.
Het hele businessmodel van het collectief staat of valt met schaal: hoe meer AI-bedrijven zich aansluiten als betalende afnemer, hoe aantrekkelijker het wordt voor uitgevers om mee te doen, en omgekeerd. Yahoo fungeert nu als bewijs van concept, het eerste domino-steentje dat moet aantonen dat betalen voor content werkt zonder dat het de AI-dienst onbetaalbaar duur maakt. Grote techbedrijven als OpenAI, Google en Perplexity hebben tot nu toe vooral gekozen voor eigen, individuele deals of simpelweg doorgescraped zonder vergoeding, gedekt door 'fair use'-argumenten die in de VS nog volop worden uitgevochten in de rechtbank. Of zij zich aansluiten bij een collectief model dat hun onderhandelingsmacht juist beperkt, is verre van zeker. Voor Nederlandse creative directors is de les dat de waarde van content voortaan uitgedrukt kan worden in een nieuwe metric: AI-gebruikscompensatie naast klassieke bereikcijfers.
Workflow: wat betekent dit voor uitgevers, merken en bureaus?
Voor uitgevers verandert de ILC-deal weinig aan de dagelijkse redactionele workflow, maar wel aan de verdienmodelstrategie. Content die voorheen puur gericht was op zoekmachine-optimalisatie moet nu ook geoptimaliseerd worden voor AI-leesbaarheid en citeerbaarheid, want hoe vaker en completer een AI-systeem een artikel gebruikt, hoe hoger de vergoeding onder een gebruiksgekoppeld model.
Dat vraagt om heldere structuur, feitelijke dichtheid en goed gestructureerde data, vergelijkbaar met de verschuiving die eerder plaatsvond rond featured snippets in Google-zoekresultaten. Voor marketeers en adverteerders ligt de impact ergens anders: branded content en advertorials die momenteel door AI-crawlers worden meegenomen in trainingsdata of zoekresultaten, vallen mogelijk ook onder toekomstige licentieafspraken. Dat opent een interessante discussie over wie de eigenaar is van gesponsorde content op een uitgeverssite, en wie recht heeft op een eventuele AI-vergoeding: de uitgever, het merk, of beiden.
Bureaus die contentstrategieën bouwen voor klanten moeten die vraag nu al meenemen in contracten met publishers. Daarnaast ontstaat een nieuw soort creatief vakmanschap: content schrijven die zowel mensen als AI-systemen overtuigt, zonder dat het een van beide doelgroepen in de weg zit. Tools die nu al helpen bij deze afweging zijn onder meer AI-detectiesoftware die meet hoe vaak content wordt opgenomen in AI-antwoorden, en platforms die licentiestatus per artikel bijhouden. Verwacht dat deze tools de komende jaren net zo gewoon worden als Google Analytics dat nu is.
Wat betekent dit concreet voor de Nederlandse markt?
Nederlandse uitgevers als DPG Media, Mediahuis en de regionale titels onder NDP Nieuwsmedia volgen deze Amerikaanse ontwikkeling nauwlettend, al is er vooralsnog geen aansluiting van Nederlandse titels bij het ILC bekend. Toch is de relevantie direct: AI-zoeksystemen als Scout, maar ook ChatGPT Search, Perplexity en Google AI Overviews crawlen evengoed Nederlandse content, vaak zonder enige vergoeding.
Het ILC-model biedt een blauwdruk die Nederlandse uitgevers kunnen overnemen of waarbij ze zich kunnen aansluiten zodra het collectief internationaal uitbreidt. Voor Nederlandse merken en bureaus is het praktische advies: ga nu al in gesprek met je content- en SEO-teams over wat er gebeurt als jouw content zonder vergoeding in AI-antwoorden belandt. Stel in contracten met contentbureaus en freelancers vast wie welke rechten behoudt bij hergebruik door AI-systemen. En volg de ontwikkeling van het ILC actief, want als Amerikaanse platformen beginnen te betalen voor content, zal de druk op Europese en Nederlandse AI-spelers toenemen om hetzelfde te doen.
De Nederlandse uitgeversbranche heeft bovendien een streepje voor: de ervaring met collectieve belangenbehartiging via bijvoorbeeld de VOI (Vereniging van Onafhankelijke Internetjournalisten) of NDP Nieuwsmedia kan direct worden ingezet om als blok te onderhandelen in plaats van als losse titels. Wie nu als eerste Nederlandse partij een vergelijkbare deal sluit, zet zichzelf net als Yahoo neer als voorloper in een markt die nog grotendeels ongereguleerd is.
Wie volgt Yahoo, en wat zijn de risico's?
De grote vraag is nu wie Yahoo's voorbeeld volgt. Als tweede en derde AI-bedrijf zich binnen afzienbare tijd aansluiten bij het ILC, ontstaat er momentum dat moeilijk te negeren is voor de rest van de sector. Blijft het echter bij Yahoo alleen, dan is het risico reëel dat dit een PR-stunt blijkt zonder navolging: Yahoo heeft namelijk ook zelf belang bij een imago-opknapbeurt als 'de goede jongen' in een sector die steeds vaker wordt weggezet als diefachtig. Critici wijzen er terecht op dat de bedragen die uitgevers ontvangen niet openbaar zijn, waardoor niet te controleren valt of dit een eerlijke vergoeding is of symboolpolitiek.
Er is ook een structureel risico voor kleinere uitgevers: een collectief model kan grote titels bevoordelen als de verdeelsleutel gebaseerd is op absoluut gebruiksvolume in plaats van op relatieve waarde voor kleinere, gespecialiseerde titels. Toch is de symbolische waarde van deze deal niet te onderschatten. Voor het eerst erkent een groot techbedrijf publiekelijk dat content een prijs heeft in de AI-economie, in plaats van die stilzwijgend gratis te gebruiken onder het mom van fair use. Dat precedent is lastig terug te draaien zodra andere uitgevers, advocaten en toezichthouders er lucht van krijgen. Voor Nederlandse creative directors en content strategen is de boodschap helder: begin nu met nadenken over de waarde van je content in AI-systemen, voordat anderen die discussie namens jou voeren en jij met lege handen achterblijft.
Bronnen & verder lezen:
- https://digiday.com/media/yahoo-becomes-first-licensee-of-spotify-like-collective-ai-content-licensing-model/
- https://www.theverge.com/ai-artificial-intelligence/1032066/yahoo-is-the-first-to-sign-up-for-new-pay-to-scrape-collective-ai-licensing
- https://tomorrowspublisher.today/news/yahoo-becomes-first-licensee-of-collective-ai-content-scheme-d02bdc1b9f81/
- https://archive.ph/dq7Cf