Is Rambam de redding van de NPO?

rambam-03-283808
0
0
5628

Bas van Teylingen werkt al bijna zijn hele leven in de traditionele mediawereld. Sinds een paar jaar stort hij zich op YouTube en daar weet hij goed de weg. Als er dan onzin over zijn wereld wordt verkondigd dan maakt hij zich boos, deze keer over de jongens en meiden van Rambam.  

Door Bas van Teylingen

Vanmorgen heb ik online een aflevering van het NPO tv-programma Rambam teruggekeken waarin social influencers op het hakblok lagen. Het doel was te bewijzen dat influencers werkelijk alles doen voor geld en geen moreel besef hebben. Behalve online was het programma op donderdag 17 januari 2019 ook op televisie te bekijken. Maar zoals we onderhand wel weten, kijken er steeds minder mensen lineaire televisie. Volgens de laatste SKO-cijfers is de leeftijd van de NPO-kijker gemiddeld 58 jaar, dus zal wel iemand het daar hebben gezien.

Maar waar maak ik me dan druk over?

Nou, lees even mee met de beschrijving die bij de aflevering staat:

De Rambammers duiken in de wereld van influencers. Ze zijn ooit begonnen op hun zolderkamertje als onschuldige vloggers, maar inmiddels kan niemand meer om ze heen: influencers.

Twee zinnen verder zijn we pas en nú al staan mijn haren overeind. Niet elke influencer is immers begonnen op een zolderkamertje en óók niet elke influencer is onschuldig. Neem bijvoorbeeld Snapking, de YouTuber die al heel vaak in het nieuws is geweest door zijn wangedrag, oplichtingspraktijken, verdenkingen van seks met minderjarige meisjes en ga zo maar door. Snapking, echte naam Tim van Teunenbroek, is met YouTube begonnen om geld te verdienen en beroemd te worden. Deze jongen is het afvoerputje van de Nederlandse YouTube community en de meeste succesvolle YouTubers willen niets met hem te maken hebben. Maar door hem nu als meetlat voor een uitzending over influencers te nemen, neem je een loopje met de werkelijkheid. Maar goed, het is nog niet klaar, we lezen verder:

Ze delen van alles met ons: liefdes, ruzies, wat ze eten, drinken en dragen. Door deze openheid voelen ze bijna als echte vrienden. Maar hoe oprecht zijn deze influencers nog, nu er steeds meer geld valt te verdienen in deze business?

Rambam doet het hiermee voorkomen alsof influencers een nieuw fenomeen zijn. Maar niets is minder maar: alleen de naam 'influencer' is relatief nieuw. Het fenomeen van een bekend persoon die goederen of diensten aanprijst, is echter van alle tijden. Elvis Presley en The Beatles waren ook al influencers.

En denk eens aan alle BN-ers die we in reclames voorbij hebben zien komen de afgelopen jaren. Die voelden door hun oprechtheid toch ook bijna als echte vrienden, en als ze iets aanprezen op radio, tv of in een magazine dan geloofden we dat. Of denk aan influencer Filemon Wesselink die in 'Spuiten en Slikken' op televisie voor een jong publiek week in week uit deed alsof de meest gevaarlijke drugs snoepjes waren. Niks nieuws dus. We lezen weer verder:

Rambam laat zien hoe 'influencer marketing' in zijn werk gaat en onderzoekt hoe ver sommige vloggers gaan voor wat geld. Rambammer Sahil probeert ondertussen zelf wat extra geld te verdienen als micro-influencer. De Rambammers zoeken de grens op.

Ze zoeken zeker de grens op. Namelijk die van de geloofwaardigheid van Rambam zelf. Los van het feit dat je anno 2019 nogal ongeloofwaardig en 'oud' overkomt als je alle influencers of YouTubers 'vloggers' noemt, is het namelijk wel heel erg makkelijk als je maar één kant van de huidige status van influencers in Nederland laat zien. Nou heeft de redactie van Rambam er sowieso een handje van om aan nogal eenzijdige (soms zelfs ronduit tendentieuze) berichtgeving te doen, dus de andere zijde verdient ook aandacht.




Elvis Presley en The Beatles waren ook al influencers




Zo is vorig jaar De Social Code opgesteld. De Social Code is gemaakt door een groep influencers in samenwerking met het Commissariaat voor de Media, mediabureaus, agentschappen en belangenorganisaties. Deze groep vindt het belangrijk om transparant te zijn over reclame in online video en aanverwante social media. Transparantie over reclame is namelijk verplicht in Nederland. Lieve mensen van Rambam, doe je huiswerk eerst even goed in plaats van een eenzijdig beeld te schetsen voor de opa's en oma's die zich voor de tv verslikken in hun koffie en denken dat al hun kleinkinderen in levensgevaar zijn.

En dan het laatste stukje uit de beschrijving:
Zijn influencers bereid om een extreem ongezond energiedrankje te promoten? Eentje met tien keer zoveel taurine als normaal en dus heel gevaarlijk voor de doelgroep? En zijn ze bereid daarbij te 'vergeten' te melden dat het om reclame gaat? Zolang je maar flink wat geld biedt, blijkt het sommige influencers niks uit te maken.

Dit is wat we noemen: stemmingmakerij. Op YouTube noemen we dit gewoon ordinaire clickbait. Wikipedia: Clickbait (letterlijk: 'klikaas') is bij internetjournalistiek en bijvoorbeeld YouTube-amusement het gebruik van een misleidende, sensationele titel van een artikel, video, e.d., in een poging om de lezer tot een "klik" te verleiden en zo meer inkomsten uit internetreclame te genereren.


De uitzending zelf
In de uitzending gingen de vier presentatoren op een 'lollige' manier het fenomeen social influencers, reclame en de grenzen aan de kaak stellen. Op een Ernst en Bobbie-achtige manier. Jawel, er was zelfs een plaksnor. Eerst vroegen ze zich af of ze influencers zover konden krijgen om pindakaas op hun gezicht te smeren voor geld. Ze plaatsten een oproep op een internationaal influencersplatform, waar het gros van de Nederlandse top-influencers… niet bij is aangesloten. Die hebben dat namelijk helemaal niet nodig en houden zich netjes aan de eerder genoemde Social Code. Geen relevante vergelijking dus. En ja, er waren mensen die een reactie gaven en als voorbeeld daadwerkelijk pindakaas op hun gezicht hadden gesmeerd. Lachen, gieren, brullen. Maar het voegde niets toe aan het onderzoek betreffende Nederlandse influencers die de Nederlandse kinderen op een kwalijke manier zouden beïnvloeden.


De 'expert' aan het woord
Opmerkelijk dat er een dame aan het woord is die volgens de naamtitel een 'expert' is op het gebied van social media. Maar zodra deze mevrouw begon over 'vloggers', kon ik haar al niet meer serieus nemen. Ook het feit dat ze niet sprak (want waarschijnlijk niet wist) over de Social Code en daarnaast 'vergat' te melden dat het eigenlijk juist steeds beter gaat op social media en reclame, maakte het er voor mij niet beter op. Ze had net zo goed iemand van de Telegraaf kunnen zijn. Of een overblijfmoeder. Maar deze 'expert' genoot er zichtbaar van om de 'vloggers' met de grond gelijk te maken. Beste Rambam, waarom vraag je niet gewoon YouTubers Dylan Haegens of Rutger Vink wat zij ervan vinden? Dát zijn namelijk de echte experts. Oh, ze wilden niet? Nee, vind je het gek.


En dan Snapking en het gevaarlijke drankje
Het klinkt bijna als een sprookje. En dat was het ook. YouTuber Snapking ging akkoord om reclame te maken voor een zelfverzonnen drankje van Rambam dat 10 keer zoveel suiker bevatte als een normaal drankje en nog niet was goedgekeurd door de Nederlandse Voedsel en Warenautoriteit. Bovendien zou het drankje gevaarlijk zijn voor kinderen, en dat is immers de doelgroep van deze YouTuber met het IQ van een tuinhek en het moreel besef van een aardbei.

Na een rondje bellen binnen mijn netwerk weet ik inmiddels dat een groot aantal bekende influencers door Rambam is benaderd, maar dat elk normaal denkend mens gewoon 'nee' heeft gezegd. En dus zat er voor de journalisten van dit programma echt niets anders op dan werkelijk af te dalen in het riool.

Snapking is al zo vaak door de mand gevallen. Hij is al zo regelmatig voor schut gezet op tv en social media, hij is een 'living meme'. Iedereen weet dit en zijn kijkers ook. Die heeft hij namelijk nauwelijks meer. Om hem als voorbeeld te nemen voor de Nederlandse influencermarkt, is dus niet alleen creatieve armoede, het is ook gewoon kijkersbedrog. Toon dit dan aan bij Enzo Knol, Stuk TV of Dylan Haegens en je hebt een case. Maar dit is alsof je in 2019 zegt: hey jongens, ik heb een boek gelezen over de Tweede Wereldoorlog en wisten jullie dat Hitler best wel een foute man was?


En nee: Rambam is dus níet de redding van de NPO
Op de site van de publieke omroep lees ik nog tussen de missie en identiteit: BNNVARA stimuleert iedereen zelf een mening te vormen en die te delen. Onze betrokkenheid houdt niet op bij het signaleren, kritisch volgen en verdiepen; we zorgen ervoor dat onze programma's een positief effect hebben op de samenleving. En ook: We kennen geen grenzen: niet in de organisatie en niet in de wereld.

Een mooie tekst. Het zou een grafschrift kunnen zijn. En Rambam draagt de NPO met dit soort uitzendingen vrolijk ten grave.


Foto: Wessel de Groot


Bas van Teylingen
is Creative Chief Officer & partner bij Online Cookie Collective, een Creative Digital Production Partner dat merken en mensen helpt met online videocontent en influencer marketing. Werkt zowel voor- als achter de schermen binnen media. Regisseur van vele succesvolle (online) formats en bewezen lineaire televisieprogramma's. YouTuber (50K+ abonnees) en oprichter van De Tube School, de eerste school in Nederland waar jonge mensen en merken alle facetten van YouTube en content creatie leren van de grote YouTubers zelf. Regisseur en co-producent van de eerste echte YouTube bioscoopfilm in Nederland en België: De Film van Dylan Haegens. Geeft als spreker lezingen over toegepaste creativiteit, digitale transformatie, authenticiteit en ethiek binnen (online) media met YouTube als expertise. Bas is YouTube Certified.

 

MEEPRATEN OVER DIT ONDERWERP? REAGEER

Er zijn nog geen reacties gegeven. Wees de eerste die een reactie geeft