Als je betere talkshowgasten wil, moet je het 'afrekenmodel' veranderen

dwdd
0
0
3876

De Ombudsman van de NPO deed onderzoek naar de diversiteit van de gasten bij NPO-talkshows. Er zitten nog steeds teveel 'witte mannen' aan tafel, maar wij focussen even op de term 'geschiktheid' waar ook onderzoek naar werd gedaan.

Het stelt niet veel voor, maar een keer of twee per week ga ik een stukje hardlopen. Na afloop vragen ze thuis altijd naar de snelheid waarmee ik mijn vaste rondje heb volbracht. Dan begin ik altijd over inspiratie, ideeën opdoen voor verhalen, wat ik de komende 20 jaar ga doen qua werk en andere plannen. ,,Nee, zeg gewoon even de afstand en de tijd,'' roepen ze dan thuis.

NPO-Ombudsman Margo Smit deed onderzoek naar de diversiteit en kwaliteit van talkshowtafels. Zij maakte voor (check hier, maar neem wel even de tijd) het tv-seizoen 2017-2018 een analyse van de kwaliteit van de gasten en bekeek de keuzes van de redacties kritisch. Uit haar onderzoek kwam dat er nog steeds vooral witte mannen aanschuiven en natuurlijk is dat gedeelte over gender en diversiteit interessant, maar ik ga even door op de 'geschiktheid'.


Geschikt/ongeschikt voor een talkshowtafel
De onderzoekers analyseerden in dit gedeelte in hoeverre een gast eigenlijk de achtergrond heeft om iets over het onderwerp te zeggen, een tikje subjectief, maar wel heel boeiend. Dus als er een cabaretier komt praten over Prinsjesdag is hij ongeschikt en datzelfde geldt voor een volkszanger die komt babbelen over rugpijn. Bij Jinek valt het allemaal nog wel mee; daar is 81,4 procent van de gasten geschikt om iets over het onderwerp te zeggen. Maar bij M was maar 34,8 procent van de gasten geschikt om iets over onderwerp X te vertellen en bij DWDD 62,7 procent.

Wat dat in de praktijk betekent? Dat talkshows nog wel eens kiezen voor bekende gezichten die de kijkers bijpraten in plaats van voor een echte kenner te gaan die misschien wat minder makkelijk uit zijn woorden komt. Daarom zie je vaak dat een bekende acteur eerder aan tafel zitten dan de regisseur. De regisseur is interessanter (want kent het verhaal en de manier van maken), maar de acteur babbelt makkelijker en is bekender.


Alles voor de kijkcijfers

De onderzoekers vroegen aan de samenstellers van de talkshows waarmee die keuzes te maken hebben en daar kwam het vertrouwde rijtje uit: de beperkte beschikbaarheid, tijdgebrek, het belang van de amusementswaarde, maar ook de kijkcijfers. Dat soort keuzes heeft dus in de kern alles te maken met de focus op kijkcijfers waar als vanzelf een paar tv-wetten uitrollen. In de handleiding voor de eindredacteur bij een talkshow staat dan ook bovenaan: zorg voor voldoende mensen aan tafel die mensen kennen want dat levert kijkers op.

In dat laatste zit hem volgens mij de crux; te veel factoren waarop een talkshow bij de NPO wordt afgerekend, hebben iets te maken met de kijkcijfers. Zo is het leven natuurlijk, maar het is ook een publieke taak om die wet van vraag en aanbod zo nodig een beetje te corrigeren. Hoe zou je ervoor kunnen zorgen dat de focus bij talkshows wat minder op de kijkcijfers komt te liggen en wat meer op inhoud? Kortom, hoe pak je het hele 'talkshowsysteem' aan?


1 De (bekende) gasten niet meer betalen
Mensen als Jort Kelder en Peter R de Vries worden regelmatig gevraagd aan een talkshowtafel en daarvoor krijgen ze ook betaald (naar verluidt 1000 euro voor de rol van tafeldame bij DWDD bijvoorbeeld). Daardoor is op tv komen een verdienmodel en dat werkt voor de kwaliteit averechts.

Als je daarmee zou stoppen als NPO dan zouden ze alleen nog maar komen als ze inhoudelijk over hun eigen vakgebied kunnen praten. Want dan levert die bijdrage aan een serieus medium waarschijnlijk meer lezingen op en dan is dat het verdienmodel. Voor iets minder inhoudelijke bijdragen kunnen ze dan altijd naar de commerciële omroep. 


2 De bespreking in de media van tv-programma's
Als je de gemiddelde recensie leest over talkshows dan ligt de focus vaak op de kijkcijfers. Meestal is het een beetje scorebordjournalistiek; er worden verklaringen gezocht als de kijkcijfers achterblijven. Daar is wel iets voor te zeggen, maar waarom niet een programma inhoudelijk bespreken zoals De Ombudsman van de NPO doet, bijvoorbeeld met de wekelijkse analyse: waren die gasten eigenlijk wel zo geschikt of voldeden ze alleen aan de tv-wetten doordat ze lekker uit hun woorden komen? Kortom, mediajournalisten kunnen ook een rol spelen in het verminderen van de focus op kijkcijfers. 


3 De evaluatie van talkshows bij de omroepbazen
Kijk, bij de commerciële omroep is het leven vrij overzichtelijk. Dan moeten je kijkcijfers goed zijn als maker want dat levert geld op voor je baas. Je hebt iets te eisen als maker als die cijfers meevallen en zo niet dan is het programma mislukt. Ik ben niet bij de gesprekken tussen zenderbaas en makers, maar op NPO 1 lijken ze diezelfde criteria te hanteren.

Natuurlijk moet NPO 1 ook geld binnenhalen, maar daar zou toch een iets ander afrekenmodel moeten gelden dan bij de commerciëlen. Een beetje zoals een hoofdredacteur van een krant afgerekend wordt; op de combinatie van het aantal lezers en de kwaliteit. Die talkshow op de NPO moet immers een brede doelgroep inhoudelijk bijpraten en dat lijkt me voor een publieke omroep belangrijker dan dat er extreem veel mensen kijken.

4 De adverteerders
De marketingmanager van adverteerder X rekent de Ster waarschijnlijk af op basis van het bereik dat NPO 1 binnenhaalt. Daar is wel iets voor te zeggen, maar zou de omgeving waarin je adverteert ook niet een kleine rol moeten spelen? Het is toch prettig als je je culturele reizen op een plek met degelijke wetenschappers aan de man brengt? Je gaat als verkoper van soortgelijke reizen toch niet tussen de mensen staan die naakt in een hok willen daten? Als ik als NRC besluit om een jaartje te adverteren rond DWDD dan lijkt het me prettig als het niet te veel op RTL Boulevard gaat lijken.


Meer kwaliteit, minder kijkcijfers

Bij de selectie van de gasten gaat het dus om de keuze tussen de wetenschapper die alles van het onderwerp af weet en de BN'er die veel minder weet, maar wel meer kijkers trekt. Ik vind dat je bij de NPO een omgeving moet creëren waarbij je altijd kiest voor de wetenschapper of de politieke analist die iets zegt over de Troonrede en niet voor Martijn Koning die iets roept over de hoedjes (Frans Bauer die aan analyse maakt over het succes van Nederlandstalige muziek is natuurlijk ook prima, dat is zijn expertise).

Dat betekent dat je het 'afrekensysteem' een beetje moet aanpassen; dat zo'n talkshow ook moet draaien om de ouderwetse term 'kwaliteit' en niet alleen om kijkcijfers. Ik vind het wel een goed voorbeeld hoe dat werkt bij een nieuwsmerk met betalende abonnees. Daar zit de hoofdredacteur elk jaar met zijn baas, de uitgever en dan gaat het over de cijfers én over de kwaliteit.

Ja, het is lekker om een kilometertje of tien hard te lopen en een aardige tijd te lopen. Maar het is veel belangrijker dat ik daardoor een beetje loskom van de waan van de dag, kan nadenken over werk en leven. Daarvan heb ik op de lange termijn veel meer plezier dan mijn tijd van 57 minuten die ik afgelopen zomer over 10 kilometer deed.  

 

MEEPRATEN OVER DIT ONDERWERP? REAGEER

Er zijn nog geen reacties gegeven. Wees de eerste die een reactie geeft