Mag de NOS kiezen voor de commercie tijdens OS?

Mag de NOS kiezen voor de commercie tijdens OS?
64

De NOS focust in de uitzendingen van de Olympische Spelen op de oranjesuccessen. Dat geeft helemaal niks, maar erken dan gewoon dat het een commerciële keuze is.

 
Veel kritiek op NOS
Er is veel kritiek op de NOS geweest over de registratie van de Olympische Spelen. Mensen op straat en op Twitter ergerden zich aan de keuze van onze publieke omroep om constant te focussen op de Nederlanders, zelfs als het ten koste ging van halve of hele finales die ergens anders in Rio plaatsvonden. Bovendien vonden veel mensen dat er veel te veel gepraat werd (door diezelfde Nederlanders) terwijl er elders allerlei livesport te bewonderen is op het allerhoogste niveau. Vaak werd er gewezen op de Belgische en Duitse publieke omroepen die wel tafeltennis- en volleybalfinales uitzonden.

 
Ronkende persberichtentaal
Natuurlijk kwam de NOS gisteren met ronkende persberichtentaal vol geweldige kijkcijfers; gemiddeld keken we 37,5 uur naar De Spelen en er keken in totaal 12,7 miljoen mensen minimaal een vleugje OS (3,6 miljoen kijkers voor de hockeyfinale bij de vrouwen en 3,4 miljoen voor de gouden Sanne Wevers). Cijfers die moeten onderstrepen dat de keuze voor gebabbel en de focus op Oranje een goede is. Maar wie heeft er eigenlijk gelijk? De NOS dat kiest voor de verhalen van de Nederlandse sporters of de klagers die vinden dat er te weinig focus ligt op livesport? Algemeen directeur NOS Jan de Jong: ,,Onze keuzes zijn uiteraard betwistbaar. Niet alles kan live. We hebben verhalen verteld, geduid en geordend. En we waren bij alle Nederlandse sportprestaties aanwezig. Dat maakt de NOS tot de NOS. Altijd, overal. Ik denk dat we dat waar hebben gemaakt.’’

 
De voetbalfinale niet live
Een voorbeeldje dan maar: tijdens de voorlaatste nacht van De Spelen vond de Olympische finale bij het voetbal plaats. Dat was een grote happening, bol van de boeiende verhalen zoals Neymar die revanche nam voor het slechte Braziliaanse WK van 2014 in eigen land. Brazilië zou wel even revanche nemen voor de 7-1 nederlaag op hetzelfde toernooi tegen Duitsland. Kortom de grote traditie van Brazilië als voetballand stond daar op het spel. Terwijl Neymar zijn acties maakte - ruimschoots te zien op de Vlaamse publieke omroep - zagen we Dafne en Martina gezellig babbelend over niks op de bank bij Henry ‘best wel een beetje saai’ Schut zitten. Pas in de verlenging (wat een mazzel) werd er overgeschakeld.

 
Storytelling, maar Hollandse storytelling
Maarten Nooter en Jan de Jong, bazen bij de NOS, roemden de storytelling-aanpak, ook in de TV-wereld een begrip (check het gemiddelde NPO1-programma), maar wat ze vergeten is dat ‘t geen storytelling, maar ‘Hollandse storytelling’ is. Er worden mooie verhalen verteld over grote helden waar we veel van kunnen leren met zijn allen, maar alleen de verhalen van Nederlanders komen voorbij en dat maakt de keuze vrij commercieel; erg opvallend eigenlijk voor een publieke omroep waar journalistiek toch de norm is.

 
Sport en commercie = voetbal en Oranjesucces
Maar ja, voor Nederlandse prestaties tijdens de OS is nu eenmaal een markt, een groot publiek van enkele miljoenen (check de 700.000 kijkers in de nacht van Dafne) en die markt is voor internationale topsport tijdens de Olympische Spelen zonder Nederlanders veel kleiner. Grote sponsors van de NOC*NSF willen hun miljoenenpubliek bereiken en dat lukt niet met de focus op álle sporten. Bovendien is er iets voor te zeggen dat je van belastinggeld een breed publiek moet trekken. Zo werkt het nu eenmaal; turnfinales zonder Nederlanders trekken een paar honderdduizend liefhebbers, maar mét heldin Sanne Wevers of Epke kijken er miljoenen. Naar een, soms vrij kabbelende, Olympische talkshow met wat eendimensionale teksten over ‘hard werken’ en ‘een tijdje in de cocon zitten’, kijken 1,5 miljoen mensen en naar een halve finale volleybal zonder Nederlandse inbreng misschien 150.000. Dat scheelt een heleboel kijkers en dus reclamegeld. Nederlanders hebben interesse voor voetbal én voor sporten waarin Nederlanders excelleren; een simpele commerciële wet die elk bedrijf kent dat overweegt in de sportsponsoring te stappen.

 
Journalistieke relevantie
Moet een instituut als Studio Sport met zeer veel goede journalisten ‘inda house’ kiezen voor het grote publiek of staat journalistieke relevantie voorop? Het is logisch dat het AD weinig buitenlands nieuws brengt en veel entertainment en sport; dat heeft alles met de markt te maken. Buitenlandse journalistiek is nu eenmaal duur en de markt ervoor is beperkt. Maar moet de NPO ook een soortgelijke keuze maken? Er is iets voor te zeggen: Nederland 1 is een grote publieke zender en dan wil je zoveel mogelijk mensen een prettige avond bezorgen. De klagende sportliefhebbers - een kleine groep mensen - verwijs je daarmee door naar de streams waar ze commentaarloos kunnen kijken naar een kwartfinale waterpolo. Je kunt het niet iedereen naar de zin maken en daarom kiest de NOS voor de grootste gemene deler.

 
Journalistieke taak
Aan de andere kant: het is toch ook een journalistieke opdracht om niet teveel te focussen op Oranje, om verder te kijken dan de grens lang is? Opvoeden is wel erg jaren zeventig, maar de blik een beetje helpen verbreden, is misschien een aardige missie voor een publieke zender. Weten wij voldoende van de sprinters uit Jamaica, het dopingprogramma van de Russen, de concurrentiestrijd in Kenia tussen hardlopers of de baanwielrencultuur in Engeland? Vanaf de volgende Spelen zijn de rechten voorlopig in handen van Eurosport, maar de NOS krijgt een forse sublicentie waardoor het precies kan doen wat het nu doet. In dat geval kan de ouderwetse lineaire tv-kijker voor de internationale topsport naar Eurosport en voor het juichen naar Oranje ehhh…naar NPO1. Het kan, maar het is jammer van al die internationale verhalen die blijven liggen want de mensen om deze verhalen te brengen, zitten wel weer bij de NOS.

 
Conclusie: harde commerciële keuze
De focus van de NOS op de Oranjepolonaise is een commerciële en geen journalistieke keuze. Daarmee trekt de publieke omroep immers de miljoenen kijkers naar de zender die de grote sponsors/adverteerders graag willen bereiken. Dat geeft helemaal niks, met de miljoenen die binnenkomen financier je immers ook de aankoop van de rechten (en allerlei sportdocumentaires), maar zegt dat dan gewoon eerlijk. En het is niet te hopen dat die commerciële keuze ervoor zorgt dat Maurits Hendriks ooit nog eens mag aanschuiven bij Henry zonder ook maar één kritische vraag te krijgen. Anders kan hij voortaan wel de feesten in het HHH aan elkaar gaan praten.