Hebben we dan toch echt een Spotify voor boeken?

Spotify_boeken
0
0
3088

De afgelopen jaren doken er veel platforms op die het 'Spotify voor boeken' moesten worden, maar het grote succes bleef lang uit. Het initiatief van bol.com en Kobo lijkt vooralsnog het meest veelbelovend. Wat doen zij anders?

Voor een paar euro per maand zo veel boeken lezen als je wilt: het is een aantrekkelijk idee. Boekenwurmen krijgen meer leesvoer voor hun geld, de drempel om aan een boek te beginnen wordt verlaagd en valt een duur boek na het eerste hoofdstuk toch wat tegen, dan verwijder je 'm zonder schuldgevoel zo uit je leeslijst. Bovendien ontdek je nog eens nieuwe boeken – op de manier waarop Spotify gebruikers muziekadvies geeft. En waar Spotify in 2010 in Nederland werd geïntroduceerd als 'wapen tegen illegaal downloaden', zouden digitale boekenabonnementen kunnen afrekenen met het illegaal downloaden van e-books.


Blijven proberen
Het idee is niet nieuw. In 2015 ontwikkelde boekhandelketen Bruna al een abonnementsdienst voor boeken: Bliyoo, waarmee je voor een tientje per maand digitaal boeken en tijdschriften kon lezen. Met zo'n 15.000 boeken was het aanbod niet geweldig uitgebreid, maar de dienst was wel de eerste in zijn soort in Nederland en België.

Toen Bruna in de problemen kwam en miljoenen verloor, werd Bliyoo geen 'speerpunt van groei' meer en trok de retailer de stekker eruit. Abonnees werd verzocht over te stappen naar Leeslounge (een platform voor het onbeperkt lezen van tijdschriften, dat onlangs stopte toen moederbedrijf Push2Tablet failliet ging) of
Bookchoice

Of abonnees blij waren met die laatste suggestie is maar de vraag. Bookchoice selecteert elke maand namelijk maar acht e-books en luisterboeken voor abonnees – en erg actueel zijn die titels niet. In juni waren dat onder meer thrillers die in april zijn verschenen en een zelfhulpboek dat afgelopen december al uitkwam. Voor het levensverhaal van Memphis Depay, de nieuwe Esther Verhoef of andere boeken die hoog scoren in de Bestseller 60 moet je hier (nog) niet zijn.


Start-up

Bookmate, de Britse e-bookabonnementsdienst die drie jaar geleden naar Nederland kwam, doet het qua aanbod al beter. Het assortiment is enorm, met 850.000 titels in twaalf talen, maar het Nederlandstalige deel hiervan is erg klein. Tom Kabinet, een start-up die tweedehands e-books verkoopt, kondigde in 2015 een abonnement aan, maar zag daar, mogelijk vanwege het risico op nog meer juridisch getouwtrek, toch vanaf. E-books lenen bij de bieb (gratis bij een bibliotheekabonnement) kan ook: de collectie van de Online Bibliotheek telt 25.000 boeken, waaronder populaire titels van bekende auteurs. Voor het allernieuwste aanbod moet je ook hier echter geduld hebben. En dat is toch een beetje alsof Spotify het postuum uitgebrachte album van Avicii pas over een halfjaar beschikbaar zou stellen.


Sterke merken
De markt voor abonnementslezen groeit: uit cijfers van e-bookdistributeur CB bleek dat die markt vorig jaar met 173,4 procent is gestegen. Maar om die markt te bedienen, moet het aanbod actueel, divers en groot zijn, en daar gaat het bij veel aanbieders mis. Bol.com en digitaal leesplatform Kobo, onder velen bekend van de e-readers, lijken het wel goed begrepen te hebben. Sinds de lancering van hun 'all you canread'-abonnement Kobo Plus in 2017 hebben ze een aanbod opgebouwd van meer dan 280.000 e-books, dat grotendeels bestaat uit populaire, actuele Nederlandstalige titels, en sinds kort ook ruim 20.000 luisterboeken.

In één jaar trok Kobo Plus al 125.000 abonnees, die allemaal 9,99 euro per maand betalen. Zeventig procent van de mensen die een proefabonnement proberen, gaan over op een betaald abonnement. Kobo Plus doet dus iets goed. Maar wat?

,,RakutenKobo is wereldleider op het gebied van digitaal lezen en bol.com is een groot, Nederlands merk. De combinatie van die twee merken is sterk," verklaart Pieter Swinkels, Chief Content Officer bij RakutenKobo. ,,Door die samenwerking kunnen we een klantervaring maken waarbij je vanuit de bol.com-omgeving naadloos in een leesomgeving terechtkomt: je e-reader of de e-bookapp van bol.com en Kobo. Je aankopen worden daarin meteen gesynchroniseerd.

Kobo en Bol hebben allebei een groot bereik en een grote naamsbekendheid. Dat helpt, maar we doen er ook alles aan om mensen het lezen te laten ontdekken, met promotie en free trials bijvoorbeeld.''


Kritiek
Voordat Spotify werd omarmd door muziekliefhebbers en de industrie, onderhandelde de muziekdienst maanden met Buma/Stemra. Uiteindelijk werd afgesproken dat de muziekrechtenorganisatie een percentage van de reclame-inkomsten en opbrengsten uit abonnementen kreeg. Artiesten zouden er alleen niet rijk van worden, luidde de kritiek: ze zouden inkomsten door cd-verkoop mislopen. Dat de omzet van de Nederlandse muziekindustrie erop vooruit zou gaan, was toen nog niet te voorzien.

Ook de introductie van Kobo Plus stuitte in het begin op kritiek. Sommige uitgeverijen twijfelden of auteurs op deze manier wel genoeg zouden verdienen. Maria Vlaar, voorzitter van de Auteursbond, schreef in een open brief dat sommige auteurs zelfs niets zouden krijgen. Swinkels kent de bezwaren – hij komt uit het boekenvak en was adjunct-directeur bij uitgeverij De Bezige Bij voordat hij overstapte naar Kobo – maar ziet het anders.

,,Als je van boeken moet leven, zoals uitgeverijen en auteurs, verkoop je natuurlijk liever een boek voor de volledige hardcoverprijs of de digitale prijs. Dat snap ik heel goed. De angst bij die partijen is dat er geen geld overblijft om te verdelen met een abonnementsprijs van maar tien euro per maand. Als je genoeg klanten hebt, blijft er echter genoeg over voor iedereen. De Auteursbond is gesprekspartner van uitgeverijen en auteurs, niet van ons. Maar ik denk dat je makkelijk aan een auteur kunt uitleggen dat we met ons abonnement juist meer lezers bereiken, ook mensen die normaal weinig of niet lezen. Veel mensen die Kobo Plus ontdekken, hebben nog nooit bij bol.com of bij Kobo een boek of e-book gekocht. We willen de algemene leesmarkt vergroten."


Onderhandelen
Uitgeverijen gingen niet over één nacht ijs: bol.com en Kobo hadden tweeënhalf jaar nodig om de techniek werkend te krijgen en uitgeverijen over te halen zich bij hen aan te sluiten. ,,De muziekindustrie heeft de overgang naar digitaal luisteren destijds erg onhandig aangepakt," zegt Swinkels.

,,Er was geen streamingdienst, waardoor de hele business zo'n beetje werd weggevaagd door illegale downloads. Dat wilden we voorkomen. Er worden nog altijd veel meer boeken illegaal gelezen dan gekocht, waarmee auteurs die jarenlang aan een boek hebben gewerkt inkomsten mislopen, maar we wisten uitgeverijen ervan te overtuigen dat je met een abonnementsdienst ook juist een grote, nieuwe doelgroep aanspreekt."

Dat blijkt, want inmiddels werken alle grote uitgeverijen mee – wat bij veel andere 'boeken-Spotify's' niet het geval is. Al is het aanbod nooit helemaal compleet.

,,Sommige uitgeverijen bieden meteen hun boeken aan, andere wachten er liever nog even mee. En sommige geven alleen toestemming voor eigen werk en niet voor vertaalde boeken," geeft Swinkels toe. ,,Als auteurs niet willen meewerken is dat hun goed recht, maar ik blijf proberen uitgeverijen ervan te overtuigen dat het jammer is en dat ze zich daarmee eigenlijk lezers ontnemen. Betaalde abonnementen zijn de tendens op internet, daar zit een enorme groei in." Wie zich trouwens afvraagt hoe het toch kan dat e-books zo goedkoop kunnen worden aangeboden: de wettelijke vaste boekenprijs geldt alleen voor boeken die bestaan uit papieren bladzijden.


Concurrentie van Netflix
Swinkels voorspelt dat consumenten in de toekomst alleen maar meer digitaal gaan lezen, al dan niet met abonnement, of luisterboeken downloaden.

,,Onderzoek wijst uit dat mensen luisterboeken zien als aanvulling op hun leesleven. Het biedt nog meer leesmomenten, want zo kun je ook 'lezen' in de gym, in de auto of tijdens het koken. Bovendien spreken we er een bredere doelgroep mee aan: de grootste doelgroep van Kobo bestaat uit vrouwelijke veertigplussers, maar luisterboeken trekken over het algemeen een iets jongere groep en ook meer mannen."

De concurrentie van social media, Netflix en andere vrijetijdsbestedingen die makkelijker zijn (lees: minder concentratie vereisen) dan lezen, is echter groot. ,,Boeken lezen aantrekkelijk maken in tijden van een overkill aan andere dingen die je kunt doen, is de echte uitdaging. Ik vind dat we geen discussie moeten voeren over de vraag of we wel of niet een boekenabonnement moeten aanbieden, maar over de vraag hoe we mensen weer aan het lezen krijgen."
 

 

MEEPRATEN OVER DIT ONDERWERP? REAGEER

Er zijn nog geen reacties gegeven. Wees de eerste die een reactie geeft