Door Heleen Scheurwater

 

Wie in Nederland digitale televisie wil ontvangen, heeft een ruime keuze aan distributeurs. En dat is een goede zaak, zou je zeggen. Maar hoe pluriform is deze markt eigenlijk? Ziggo en KPN zijn veruit de grootste partijen. En met de op handen zijnde overname van Vodafone door Ziggo lijkt dit duopolie alleen maar sterker te worden. Een ontwikkeling die lang niet door iedereen wordt toegejuicht.

 

Hoewel er nog altijd die hards zijn die via de analoge kabel hun televisiesignaal ontvangen, zijn de meeste Nederlanders inmiddels overgestapt naar een digitaal pakket. Beter beeld, meer zenders en legio extra opties die analoge televisie niet kan bieden. Bij wie je dit digitale pakket afneemt, is natuurlijk volledig aan de klant zelf. De keuze is reuze. Maar toch zijn de meeste televisiekijkers aangesloten bij één van de twee grote distributeurs: KPN of Ziggo. Al dan niet omdat hun vorige distributeur door een van deze partijen werd overgenomen.

 

Weinig ruimte

Uit het kwartaalrapport van Telecompaper over de tv-markt blijkt dat na het tweede kwartaal van 2016 maar liefst 90% van alle televisieaansluitingen in Nederland digitaal is. Hoewel het digitale televisie klantenbestand van Ziggo wederom daalde, blijft deze partij toch de onbetwiste marktleider met 3,3 miljoen klanten. Goed voor 46,8% van de digitale markt. KPN wist dit eerste kwartaal wel wat digitale klanten te winnen en bereikt nu 32,6% van de digitale markt. De cijfers spreken voor zich: dit duopolie laat weinig ruimte voor andere kabelaars. Op het eerste gezicht lijkt de aanstaande overname van Vodafone door Ziggo deze positie nog te versterken, maar Vodafone mag haar televisie-klanten bij een fusie niet meenemen naar Ziggo. Deze moeten verkocht worden aan een derde partij.

 

Groot punt van zorg

Veel zenders die bij deze distributeurs in de pakketten opgenomen zijn of willen worden, staan weinig positief tegenover het duopolie van KPN en Ziggo. In een markt die gedomineerd wordt door twee partijen, valt of staat het bestaansrecht van een zender bij de bereidheid van deze twee distributeurs om de zender in het pakket op te nemen. Marc Putman, voorzitter van branchevereniging Themaned waarin een aantal Nederlandse themakanalen is verenigd, is bezorgd. ,,Er gebeurt van alles in de wereld van de lineaire televisie. Dat is leuk en uitdagend en als Themaned bewegen we graag mee. Ontwikkelingen als á la carte televisie kijken veranderen de markt. Wij juichen dit soort nieuwe initiatieven toe. Maar we maken ons ook zorgen over de toegankelijkheid voor nieuwe zenders en bestaande onafhankelijke themazenders bij de twee grootste distributiepartijen KPN en Ziggo. De markt kan niet transparant genoeg werken met twee van deze grote spelers. Dat maakt het voor nieuwe initiatieven vrijwel onmogelijk om een eerlijke kans te krijgen. En zorgt er bij de bestaande kanalen voor dat ze erg afhankelijk zijn van deze twee partijen. Dat is voor ons een groot punt van zorg. De komst van OTT aanbieders is in deze prille fase van over the top platforms nog geen waardig commercieel alternatief.”

 

Absoluut niet wenselijk

Ook de Autoriteit Consument & Markt (ACM) houdt de situatie scherp in de gaten. ,,Het is onze taak bij ACM om het voor andere partijen mogelijk te maken om te concurreren met deze twee grote partijen. Daar hebben wij ons hard voor gemaakt en dat zal ook altijd ons uitgangspunt blijven. Een situatie met slechts twee aanbieders op de markt is absoluut niet wenselijk,” zegt Johan Keetelaar, directeur telecom, vervoer en post bij ACM. ,,Of de angst van kleinere zenders om uit een pakket gegooid te worden terecht is, durf ik niet te zeggen. Er zijn me geen gevallen bekend waarbij dit gebeurd is. Wat je wel ziet, is dat distributeurs steeds meer hun eigen content gaan maken en daar ook speciale zenders voor optuigen. Ik zou me kunnen voorstellen dat zenders die concurreren met deze eigen zenders van de distributeurs het in de toekomst moeilijk kunnen krijgen.”

 

Druk op de markt

Niet iedereen kan zich vinden in de term ‘duopolie’. ,,De benaming duopolie klopt misschien in die zin dat Ziggo en KPN de twee grootste partijen zijn, maar feitelijk klopt het niet. Bij een duopolie is slechts ruimte voor twee partijen en dat is niet zo in Nederland. Er zijn tal van kleinere distributeurs op de markt. Die vertegenwoordigen bij elkaar nog altijd zo’n 1,5 miljoen klanten. Daarnaast heb je Netflix en andere OTT aanbieders die ook kijktijd afsnoepen van lineair televisiekijken. Al die partijen zorgen voor druk op de markt,” zegt Mathieu Andriessen, algemeen directeur van NLkabel, de vereniging van kabelbedrijven. ,,De angst bij kleinere kanalen om zomaar uit een pakket gezet te worden, is meer iets van vroeger toen er nog enkel kabeltelevisie was. Toen was er maar beperkt ruimte voor doorgifte van kanalen bij de distributeurs. Nu ziet de wereld er heel anders uit en is er genoeg ruimte voor alle zenders.”

 

Tegenovergesteld effect

Daarnaast kun je je afvragen hoe erg een situatie als die in Nederland met twee grote distributeurs nu eigenlijk is. Voor de consument lijkt het voordelen te hebben. Grote partijen als KPN en Ziggo kunnen de klant veel bieden voor een relatief lage prijs. Denk aan Ziggo Sport, wat Ziggo-klanten die van sport houden echt iets extra’s biedt. ,,Er zijn over de hele wereld voorbeelden van landen met weinig aanbieders die qua techniek heel erg voorop lopen. Grotere partijen kunnen juist omdat ze groot zijn investeren in research en innovatie en zo hun klanten het beste van het beste bieden,” aldus Erik van Doeselaar, woordvoerder bij Ziggo. ,,En wat de zenders betreft: ik kan wel zeggen dat ik die angst begrijp, maar dat is heel iets anders dan dat het ook meteen de waarheid is. Het is nog niet gebeurd dat een zender om ongegronde redenen uit een pakket is gezet. Dat kan ook nooit de insteek zijn. Wij willen onze klanten zo goed mogelijk bedienen. Dan kun je niet zenders die gewild zijn bij het publiek zomaar uit je pakket halen. Daar verlies je juist klanten mee. Wij baseren de samenstelling van onze pakketten op een uitgebreide toetsing. Dan heb je het over kijkcijfers, maar zeker ook over waardering. Neem bijvoorbeeld CNN. Die zender heeft relatief weinig kijkers, maar stel je voor wat er gebeurt als wij beslissen om CNN uit ons pakket te halen. Dan breekt er storm uit! Want mensen kijken misschien niet iedere dag CNN, maar willen er wel beschikking over hebben op het moment dat er wereldnieuws is. Het zomaar verwijderen van populaire zenders heeft dus een tegenovergesteld effect voor ons.”

 

Distributielandschap steeds drukker

Van Doeselaar ziet dan ook geen toekomst voor zich met enkel Ziggo en KPN als distributeurs. ,,Dat is helemaal niet onze insteek. We willen gewoon een zo goed mogelijk product leveren aan de consument.” Bij NLkabel ziet Mathieu Andriessen zelfs eerder een tegenovergesteld scenario voor zich: ,,KPN en Ziggo hebben allebei landelijke dekking. Hoe veel groter kun je nog worden? Het is echt niet zo dat deze twee partijen ineens alle klanten krijgen. Daar blijven altijd legio partijen omheen bestaan. Denk aan kleinere distributeurs maar ook partijen als Netflix, KNIPPR en andere OTT aanbieders. Het distributielandschap zal dus alleen maar drukker worden.”

Pin It on Pinterest

Shares